Karayollarında Geçiş Üstünlüğü Hangi Araçlardadır?

Karayolları Trafik Kanunu’nda ve diğer ilgili mevzuatta trafikte seyir halindeyken üstlendikleri görev bakımından bazı araçların üstünlüğü bulunmaktadır. Yapılan yasal düzenlemelerde, trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemek şartıyla resmi görevleri bakımından bazı araçların geçiş üstünlüğü bulunur. Geçiş üstünlüğü bulunan araçların, trafikte seyir halindeyken engellenmesi durumunda ilgili kanun maddelerine göre trafik cezası uygulanır.

Geçiş üstünlüğü olan araçlar hakkında, diğer araç kullanan sürücülerin yeterli bilgiye sahip olması önem arz eder. Bazen trafikte sürücülerin geçiş üstünlüğü olan araçlar hakkında yeterli bilgiye sahip olmamaları nedeniyle problemler yaşanabilmektedir ve hatta trafiğin akışında ciddi sorunlar yaşanabilmektedir. Bu bakımdan hem geçiş üstünlüğü olan araçları kullanan sürücüler hem de diğer sürücülerin gerekli eğitimleri almaları ve bilgilendirilmeleri gerekir. Nitekim ehliyet alımında eğitim alınan kursların öğrettiği konulardan bir tanesi de geçiş üstünlüğü ve geçiş üstünlüğü olan araçların hangileri olduğu hakkında gerekli eğitimler verilir.

Geçiş Üstünlüğü Nedir ve Geçiş Üstünlüğü Nasıl Kullanılmalıdır?

Geçiş üstünlüğü, trafik akışını sekteye uğratmamak ve trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemek şartıyla ilgili mevzuatta belirlenen sınırlar çerçevesinde verilen geçiş üstünlüğü, trafikte geçiş üstünlüğü olarak adlandırılır. Geçiş üstünlüğü olan araçlara yol vermek için diğer sürücülerin, yanlarında araç varsa araçlara zarar vermeyecek şekilde uygun pozisyonda hareket ederek ve gerekli olduğu kadar bir hızla aracı kullanarak yol vermelidir.

Geçiş üstünlüğü olan araç sağ şerit istikametinden hareket ediyorsa, sola geçilerek yol verilmelidir. Trafik yoğunluğunun olduğu durumlarda ise uygun bir alan oluşturarak geçiş üstünlüğü olan aracın hareket etmesi sağlanmalıdır. Geçiş üstünlüğü olan araçlara hareket alanı açarken, araç kullanımı sırasında sağ ve soldaki araçlara zarar vermeyecek şekilde hareket edilmelidir. Kaza oluştuğunda ise hem araç değer kaybı söz konusu olacak hem de maddi ve manevi yükümlülükler ortaya çıkacaktır.

Trafik Kazalarında Geçiş Üstünlüğü Olan Araçların Durumu

Türkiye'de Karayolları Trafik Kanunu ve diğer ilgili mevzuatta, trafik kurallarına uymayan, yanlış eylemlerde bulunan kişiler hakkında yaptığı eylem ile ilgili madde kapsamında ceza-i müeyyide uygulanır.

Geçiş üstünlüğü olan araçlarda dâhil olmak üzere trafikte belirtilen kurallara uyulmadığı takdirde yapılan trafik kazalarında öncelikle kusur oranı tespiti yapılır. Eksper ve güvenlik birimleri tuttukları raporlar neticesinde geçiş üstünlüğü olan araçların istisnai eylemleri hariç kusur oranı tespiti yapılır. Tarafların kusur oranı itirazı hakkı vardır. Araç sürücülerinin kazanın oluşmasında kusur oranları esas alınarak gerekli işlemler uygulanır.

Trafikte Geçiş Üstünlüğü Olan Araçlar

Karayolları Genel Müdürlüğü ve yasal mevzuata göre geçiş üstünlüğü olan araçlar, trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemek şartıyla ve mevzuatta yer alan diğer kurallara uymak şartıyla aracı kullanabilirler. Geçiş üstünlüğü olan araçlar ise şunlardır

• Ambulans, özel araç gibi hastaları, yaralıları ve acil hasta taşıyan araçların geçiş üstünlüğü vardır.


• Yangına müdahale etmek için trafikte seyir halinde olan itfaiye araçlarının da geçiş üstünlüğü bulunmaktadır.


• Karayolları araçlarının olumsuz hava şartlarında kar, buz gibi durumlarda trafik seyrini kolaylaştırmak, olası olumsuz durumlara müdahale etmek veya yol yapım çalışması yapmak üzere seyir halindeki olan karayolları araçlarının,


• Asayiş ve güvenliği sağlamak, suç ve suçlularla mücadele etmek, suçlu yakalamak için hareket eden polis, jandarma, zabıta gibi araçların ilgili mevzuata göre geçiş üstünlüğü vardır.


• Sel, deprem gibi olağanüstü durumlarda acil afet araçların,

Organ ya da doku taşıyan araçların, koruma ve korunan görevi bulunan araçlar olmak üzere belirtilen araçların geçiş üstünlüğü bulunur.

Kavşaklarda Geçiş Üstünlüğü Olan Araçlar

Trafik yoğunluğunun en çok olduğu bölgeler kavşaklardır. Kavşaklarda azami derecede uyarı levhalarına, trafik lambası ışıklarına riayet edilmesi gerekir. Bu bölgelerde geçiş üstünlüğünün verilmesi gereken araçların bulunduğu unutulmamalıdır. Kavşaklarda geçiş üstünlüğü olan araçlar ise şöyle sıralanabilir:

• Ambulans, hasta taşıyan özel araçlar, organ ya da doku taşıyan araçlar, itfaiye araçları, zabıta polis, jandarma gibi güvenlik birimlerinin araçları, kar- buz gibi olumsuz durumlar ile mücadele eden karayolu araçları, acil afet araçları, koruma ve korunan görevi bulunan araçlar


• Kavşaklarda doğrudan hareket eden tramvayların geçiş üstünlüğü vardır.


• Bölünmüş yollardan gelen araçlar,


• Geçiş yolundan karayolu istikametine çıkan araçların,


• Sağdan gelen araçlara karşı motorlu araçların,


• Motorsuz araçların motorlu araçlara geçiş üstünlüğü vermesi zorunluluğu vardır

Tali yoldan gelen araçlar olmak üzere trafik akışını engellemeden ve trafik güvenliğini bozmadan kavşaklarda belirtilen araçların geçiş üstünlüğü bulunmaktadır. Geçiş üstünlüğü olan araçlar ile yapılan kazalarda yapılan işlemlerde, tarafların trafik kazası itirazı hakkı bulunur.